Banki przyjmują rozmaite kryteria, według których dokonują podziału udzielanych przez siebie kredytów. Rozmaite też są zasady związane z nazewnictwem poszczególnych kredytów; niekiedy ten sam typ kredytu w jednym banku ma inną nazwę w innym banku. Jest to zgodne z obowiązującym prawem i nie jest kwestionowane przez organ nadzoru bankowego. Powszechnie uważa się, że nazwa kredytu powinna być zrozumiała (nie może wprowadzać w błąd) dla osób czy podmiotów, które są zainteresowane zaciągnięciem kredytu.

Podział kredytów ze względu na czas kredytowania

Jednym z najczęściej stosowanym kryteriów podziału kredytów jest okres kredytowania. Pod pojęciem okresu kredytowania należy rozumieć okres od momentu uzyskania kredytu (data przelania środków kredytowych na rachunek kredytobiorcy) do dnia całkowitej spłaty kredytu (data ostatniej raty). Według powyższego kryterium najczęściej wyodrębniamy kredyty: krótkoterminowe, średnioterminowe i długoterminowe. Za kredyty krótkoterminowe uznaje się takie kredyty, których okres kredytowania zamyka się w czasie jednego roku. Przy kredytach średnioterminowych przyjmuje się, że okres kredytowania nie powinien być dłuższy niż 3-5 lat, a w przypadku kredytów długoterminowych okres jest po prostu dłuższy niż przy kredytach średnioterminowych. Okresy kredytowania przypisane w ramach powyższego podziału mają charakter płynny i umowny, nie posiadają znamion sztywnych regulacji, są różne w zależności od typów i rodzajów kredytów, wynikających z innych klasyfikacji np. z przeznaczenia kredytów czy form ich zabezpieczenia.

Kredyty krótkoterminowe dla osób fizycznych

Kredyty krótkoterminowe to zazwyczaj kredyty o małej kwocie. Wynika to z prostego założenia – liczba rat spłaty kredytu jest niewielka i tylko ograniczona ilość kredytobiorców mogłaby pozwolić sobie na regularne wysokie miesięczne zobowiązania płatnicze. To korelacja uzależniona wprost od miesięcznych dochodów uzyskiwanych przez kredytobiorcę. Kredyty krótkoterminowe to najczęściej kredyty konsumpcyjne udzielane na podstawie oceny zdolności kredytowej osoby wnioskującej o kredyt w oparciu o analizę bieżącego/aktualnego zadłużenia (dane BIK) oraz zaświadczenia o uzyskiwanych dochodach. To kredyty przyznawane bez konieczności wykazywania przez kredytobiorcę celu, na jaki mają być przeznaczone środki kredytowe. Kredyty takie przyjęto nazywać kredytami gotówkowymi, a mechanizmem ich udzielania przypominają pożyczki udzielane przez firmy pozabankowe. Warto także zaznaczyć, że kredyty krótkoterminowe mają nierzadko charakter kredytów promocyjnych, których oferta ma za zadanie przyciągnąć do banku klientów nowych, którzy nie posiadają jeszcze tzw. historii kredytowej, a udzielenie kredytu krótkoterminowego jest swoistym testem dla kredytobiorcy, po którym klient może oczekiwać oferty na kredyt z dłuższym okresem spłacania. Krótkoterminowe kredyty promocyjne bardzo często udzielane są bez naliczania prowizji bankowej (klient spłaca jedynie odsetki kapitałowe) i często oferowane są przy zastosowaniu chwytliwych haseł reklamowych np. kredyt na wyprawkę szkolną, kredyt na fotelik samochodowy dla dziecka itp., choć tak jak wspomnieliśmy wcześniej, nikt w banku nie sprawdza na jaki cel kredyt ten jest przeznaczony.

Kredyty krótkoterminowy dla przedsiębiorców (kredyty firmowe)

Inaczej przedstawia się sytuacja w przypadku kredytów dedykowanych dla przedsiębiorców. W tym przypadku pod pojęciem kredytu krótkoterminowego rozumie się kredyty udzielane na okres krótszy niż 3 lata. Różnice dotyczą też mechanizmu udzielania takich kredytów. Banki przy podejmowaniu decyzji o przyznaniu kredytu biorą pod uwagę takie czynniki jak: bieżąca kondycja finansowa przedsiębiorstwa (analiza obrotów firmy, dochodów netto), okres funkcjonowania firmy na rynku, dotychczasowa historia kredytowa danego przedsiębiorcy, terminowość płatności zobowiązań wobec ZUS i Urzędu Skarbowego. W przypadku kredytów krótkoterminowych najczęściej przedsiębiorcom banki oferują dwa rozwiązania: kredyt odnawialny co 12 miesięcy oraz kredyt nieodnawialny na okres 2-3 lat. Również tutaj zachodzi pewna prawidłowość, o jakiej była już mowa w odniesieniu do kredytów dla osób fizycznych - kredyt krótkoterminowy najczęściej zostanie zaoferowany firmie wtedy, kiedy bank uzna, że udzielenie kredytu na dłuższy okres byłoby zbyt ryzykowne, a po pozytywnych doświadczeniach, jaki bank wyniesie z historii spłaty kredytu krótkoterminowego, kredytobiorca może liczyć na ofertę kredytu o dłuższym okresie spłacania.

Kredyty średnioterminowe i długoterminowe

Tak jak wspomnieliśmy wyżej wyodrębnienie kredytów z uwagi na okres kredytowania jest dość płynny, szczególnie w przypadku kredytów, które nazywamy kredytami średnioterminowymi. Zwyczajowo przyjęto, że tak nazywamy kredyty udzielane na okres nie dłuższy niż 3-5 lat. W praktyce – pod względem mechanizmów ich udzielania - kredyty takie nie różnią się od kredytów długoterminowych. Najczęściej kredyty średnio i długoterminowe występują w ofertach banków jako kredyty hipoteczne i kredyty gotówkowe. Kredyty zabezpieczone zastawem hipotecznym to kredyty, których okres spłaty rozpisany jest na wiele lat, niekiedy nawet na kilkadziesiąt (np. kredyty mieszkaniowe). Długi okres kredytowania pozwala na udzielenie kredytu o wysokiej wartości, której spłata dokonywana jest w miesięcznych ratach o relatywnie niewysokiej wartości. W przypadku kredytów gotówkowych długość okresu kredytowania nie przekracza 8-10 lat, ale jeszcze niedawno w ofertach niektórych banków pojawiały się informacje - o charakterze reklamowym - o dłuższych okresach (np. 12 lat), choć w praktyce uzyskanie takiego kredytu obwarowane było dodatkowymi warunkami, które powodowały, że jego dostępność była znacznie utrudniona. Uzyskanie kredytów gotówkowych nie jest uwarunkowane ustanowieniem na rzecz banku żadnego dodatkowego zabezpieczenia. Straty wynikające z braku terminowych spłat banki rekompensują nadwyżkami wynikającymi z wysokiej ceny tych kredytów. W ostatnich jednak latach banki odczuły zdecydowany spadek rentowności związanej z udzielaniem kredytów gotówkowych, co było rezultatem rozpowszechnionych nieuczciwych praktyk na rynku pośrednictwa kredytowego oraz zbyt mało rygorystycznych form udzielania kredytów przez same banki. W efekcie powyższych zjawisk banki bardzo ostrożnie podchodzą do udzielania kredytów gotówkowych (szczególnie dla nowych, a więc niesprawdzonych klientów) i jednocześnie mocno ograniczyły okres kredytowania.

Okres kredytowania w czasie pandemii

Czas epidemii jeszcze bardziej zrewidował politykę kredytową banków. Mówienie o powszechnej dostępności kredytów dla osób fizycznych lub firm byłoby dzisiaj dużym nadużyciem. Ponowne ograniczenia w funkcjonowaniu wielu branż gospodarczych oraz widmo kolejnych ograniczeń wraz z brakiem wiedzy jak potoczą się dalsze wypadki spowodowały całkowitą lub częściową blokadę na udzielanie kredytów. Tylko najlepsi klienci banków i tylko klienci reprezentujący branże niezagrożone mogą z nadzieją wypełniać wnioski kredytowe. Reszta praktycznie jest bez szans. A jeśli jakiś bank takiej szansy udzieli to oczekiwanie, że oferta kredytowa będzie rozpisana na długi okres kredytowania jest po prostu mało prawdopodobne. Niektóre banki (np. Nest Bank) w ramach oferty kredytów gotówkowych dla firm, proponują nowym klientom maksymalnie trzyletni okres kredytowania. I jest to formuła swoistego testu. Jeśli kredytobiorca udowodni swoją zdolność do spłacania tego kredytu tj. będzie regularnie go spłacał, to może oczekiwać nowej i bardziej otwartej propozycji kredytowej – na wyższą kwotę i dłuższy okres kredytowania.

Paweł Kosmala, prezes zarządu Prospero S.A., absolwent Szkoły Głównej Handlowej i Akademii Finansów.
Autor komentarzy i artykułów w różnych tytułach prasowych.

Przedsiębiorco, sprawdź ofertę kredytową, jaką ma dla Ciebie bank.
Usługa gratis.
+48 603 622 408
+48 669 555 546
czestochowa.finansowa@gmail.com