Jednym z ważniejszych zagadnień z dziedziny strategii banków jest tzw. polityka portfela kredytowego, która polega na takim kształtowaniu struktury tego portfela, aby zapewnił on dochodowość prowadzonej przez banki działalności. Banki - podobnie jak inne podmioty gospodarcze - funkcjonują w ramach rynkowej konkurencji, na którą nieustannie oddziałują zarówno zmieniające się obiektywne warunki ekonomiczne i społeczne, jak i warunki prawne, wynikające w znacznej mierze z przyjętej opcji politycznej. Na tym tle mamy do czynienia z nieustannie wzrastającą konkurencją banków, a także innych instytucji finansowych, wymuszającą działania zmierzające do poszerzania oferty produktowej. Nadrzędnym celem jest zawsze walka o klienta.

Polityka kredytowa banków determinowana zasobami kadrowymi

Jak wielokrotnie podkreślaliśmy w artykułach publikowanych na naszej stronie internetowej niezwykle istotną działalnością banków jest udzielanie kredytów. Istotną, gdyż najbardziej dochodową, choć obarczoną wysokim ryzykiem. Dlatego też prowadzenie rozważnej i zarazem rentownej polityki portfela kredytowego należy do najważniejszych wyzwań jakie stoją przed osobami zarządzającymi bankami. Nie jest to zadanie łatwe, a jego realizacja uzależniona jest od wielu czynników, niekiedy prozaicznych, jak zasoby kadrowe. Braki w tym zakresie odczuwalne są nawet w największych bankach, co wymusza, aby poszczególni pracownicy bankowi zajmowali się kilkoma obszarami, co niestety skutkuje zwiększeniem ryzyka obniżenia poziomu wiedzy specjalistycznej. Oceną dokumentacji kredytowej winien zajmować się jak najlepiej wykształcony i przygotowany do tej roli specjalista. Jeśli tak nie jest wzrasta zagrożenie udzielania chybionych kredytów. Trudno się zatem dziwić, że banki koncentrują swoją działalność kredytową w dziedzinach, na których najlepiej się znają, w których ich pracownicy posiadają najlepszą wiedzę. Inaczej mówiąc – koncentrują się na obszarach, w których posiadają wysokokwalifikowanych pracowników, po prostu specjalistów. Powyższa okoliczność jest więc ściśle związana z analizą ryzyka kredytowego. Jeśli zarząd banku uzna, że oferta kredytowa banku winna być poszerzona o kolejną dziedzinę, wówczas rozbudowuje swoje zasoby kadrowe o specjalistów z tej właśnie dziedziny. Nierzadko wiąże się to z werbowaniem konkretnych osób z konkurencyjnych banków.

Polityka portfela kredytowego w małych bankach

Powyższe zagadnienie jest bardzo dobrze widoczne na przykładach strategii rozwojowych przyjętych przez małe specjalistyczne banki, które zaczynają swoją bankową „karierę” od obsługi wyraźnie wyodrębnionej dziedziny, by po jakimś czasie, niewielkimi krokami, rozbudowywać swój portfel kredytowy. Polityka kredytowa ograniczona wyłącznie do jednego obszaru - np. kredyty gotówkowe dla ludności, czy jednej branży - np. kredyty dla firm budowlanych, jest z jednej strony bardziej dochodowa (niższy poziom kosztów stałych ponoszonych przez bank), z drugiej zaś bardziej ryzykowna (dekoniunktura w danej dziedzinie nie jest kompensowana dobrymi warunkami funkcjonowania w innej dziedzinie). Aby ustrzec się takiego ryzyka banki decydują się na poszerzenie swojego portfela kredytowego o inne obszary, czy też inne produkty kredytowe. Wprowadzane zmiany wiążą się najczęściej z niższą dochodowością, ale też z mniejszym ryzykiem kredytowym całej polityki kredytowej banku.

Polityka portfela kredytowego, a ograniczenia obligatoryjne

Banki nie posiadają swobodnej możliwości kształtowania polityki swojego portfela kredytowego, bowiem zawsze muszą się liczyć z rozwojem sytuacji rynkowej oraz ograniczeniami wynikającymi z centralnej polityki państwa w zakresie bezpieczeństwa funkcjonowania sektora bankowego. Swoboda i chęci banków ograniczane są przez zewnętrzne regulacje stanowiące normy bezpieczeństwa. Jedną z takich norm jest obligatoryjne tworzenie odpisów aktualizujących wartość należności kredytowych, które w polskich bankach określa się terminem rezerw celowych. Regulacje prawne nakazują tworzenie takich rezerw na wypadek niewywiązania się klientów z umów kredytowych. To swoiste zabezpieczenie na wypadek obciążeń jakie dotykają banki na skutek nieregularnego spłacania lub też braku spłat jakiejś części kredytów. Według przepisów obowiązujących w polskiej bankowości rzeczone rezerwy obciążają koszty wykazywane przez bank, są więc czynnikiem urealniającym wynik finansowy banku. Banki są więc zmuszane do tworzenia rezerw celowych, ale nie są zainteresowane tworzeniem ich w nadmiernym wymiarze, gdyż nie wszystkie rezerwy celowe można uznać za koszt uzyskania przychodów (w świetle ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych), czyli nie zmniejszają dochodu do opodatkowania.

Powyższy krótki artykuł jest wstępem do szerszego materiału, który będzie rozwinięciem tematu kształtowania polityki portfela kredytowego, w szczególności jej wariantowości w obszarze bankowych produktów kredytowych.

Paweł Kosmala, prezes zarządu Prospero S.A., absolwent Szkoły Głównej Handlowej i Akademii Finansów.
Autor komentarzy i artykułów w różnych tytułach prasowych.

Przedsiębiorco, sprawdź ofertę kredytową, jaką ma dla Ciebie bank.
Usługa gratis.
+48 603 622 408
+48 669 555 546
czestochowa.finansowa@gmail.com